P\u0130RAM\u0130D SANAT’TA PANEL: \u201cM\u00fczayede Krizi\u201d \u00a0Cumartesi, 03.05.2014<\/p>\n
UPSD BA\u015eKANI BEDR\u0130 BAYKAM:
\n“BU SORUN \u00c7\u00d6Z\u00dcLECEK YA DA \u00c7\u00d6Z\u00dcLECEK”<\/p>\n
Kat\u0131l\u0131mc\u0131lardan Balkan Naci \u0130slimyeli: “Bu ‘a\u00e7\u0131k eksiltme’ kurumlar\u0131n\u0131n ‘ba\u015fakt\u00f6r” konumunda olmalar\u0131n\u0131 kabul etmiyoruz”<\/p>\n
UPSD ve SGD\u2019nin 10 Nisan 2014 tarihinde yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 ortak bildiri \u00fczerine d\u00fczenlenen \u201cM\u00fczayedeler Krizi\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 panel, Bedri Baykam (UPSD Ba\u015fkan\u0131) moderat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcnde ve Do\u011fan Paksoy (SGD Ba\u015fkan\u0131) Ahmet Utku (Ma\u00e7ka Mezat), Nur G\u00fclener (Mine Galeri), Av. P\u0131nar S\u00f6nmez, Av. Hatice Do\u011fan, Balkan Naci \u0130slimyeli ve Ali \u015eim\u015fek\u2019in kat\u0131l\u0131m\u0131yla geni\u015f bir izleyici kitlesi \u00f6n\u00fcnde Piramid Sanat\u2019ta ger\u00e7ekle\u015fti. Panelde sanat\u00e7\u0131larla birlikte ele\u015ftirmenler, m\u00fczayedeciler ve galericiler konuya dair g\u00f6r\u00fc\u015flerini payla\u015ft\u0131. Konu ayr\u0131ca uzman hukuk\u00e7ular\u0131n perspektifinden de de\u011ferlendirildi. Kimi kat\u0131l\u0131mc\u0131lar sorunun hukuki platforma ta\u015f\u0131nmas\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcndeyken, baz\u0131lar\u0131 ise hukuki s\u00fcrece gerek kalmadan taraflar\u0131n mutabakat\u0131 \u00fczerinde durdu. Panele ayr\u0131ca dinleyici ve destek\u00e7i olarak kat\u0131lanlar aras\u0131nda Prof. Adnan \u00c7oker, Prof. T\u00fclin Onat, Prof. Zahit B\u00fcy\u00fcki\u015fleyen, Ressamlar Mustafa Ata, Ekrem Kahraman, Bahri Gen\u00e7, Onay Akba\u015f, Muzaffer Akyol, Bar\u0131\u015f Sar\u0131ba\u015f, bir \u00e7ok galerici, ele\u015ftirmenler Mahmut N\u00fcvit, Yal\u00e7\u0131nSadak, Serkan Azeri gibi sanat d\u00fcnyas\u0131ndan yo\u011fun bir kalabal\u0131k izledi. A\u00e7\u0131l\u0131\u015f konu\u015fmas\u0131n\u0131 yapan Bedri Baykam s\u00f6zlerine \u201cBizim hedefimiz kavga yaratmak de\u011fil, aksine sorunu ortaya koyup \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc olu\u015fturabilmek i\u00e7in buraday\u0131z\u201d diyerek ba\u015flad\u0131 ve devam etti:
\n\u201cEser sat\u0131ld\u0131ktan sonra el de\u011fi\u015ftirmesi esnas\u0131nda olu\u015fan sorunlar k\u0131sm\u0131nda m\u00fczayede olay\u0131 devreye giriyor. Eser sat\u0131l\u0131rken daha fazla para umuduyla m\u00fczayedeye veriliyor ancak tam tersine neredeyse olabilecek en alt de\u011fere al\u0131c\u0131 buluyor. \u00a0De\u011feri 10 olan eser, de\u011feri 1\u2019e 2\u2019ye indirilerek sat\u0131\u015fa konuyor. Etrafta bu m\u00fczayede kataloglar\u0131 gezerken, orada iki bu\u00e7uk yaz\u0131yorsa o eser 15.000\u2019e de \u00e7\u0131ksa, o ressam iki bu\u00e7ukluk ressam oluyor. Kataloglardaki bu fiyatlar\u0131 g\u00f6ren koleksiyoner de gelip \u201cBeni kaz\u0131kl\u0131yor musunuz\u201d diyor! Siz 1000 tane resmi ger\u00e7ek fiyat\u0131ndan sat\u0131n, katalogta bir kere 2\u2019ye \u00e7\u0131kt\u0131 m\u0131 t\u00fcm de\u011ferler sanki \u00e7\u00f6p oluyor. Kimi m\u00fczayedecilerin hi\u00e7bir etik tan\u0131mayan tav\u0131rlar\u0131 nedeniyle bir \u00e7ok koleksiyoner doland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 bile sanabiliyor! Bunun tersi de ge\u00e7erli: 10 TL\u2019lik resim m\u00fczayede kap\u0131\u015fmas\u0131nda 50TL\u2019ye sat\u0131l\u0131nca da o ressam\u0131n de\u011feri art\u0131k o fiyatlara y\u00fckselmiyor, sadece bir \u00e7eki\u015fmede 50 TL\u2018ye sat\u0131lm\u0131\u015f oluyor. Bu de\u011ferin ne 3 saniyede 500\u2019e \u00e7\u0131kmas\u0131 sa\u011fl\u0131kl\u0131, ne de kitaplarda veya 15 saniye m\u00fczayedelere \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda 2 TL g\u00f6sterilmesi. Gen\u00e7 sanat\u00e7\u0131lar daha ki\u015fisel sergi bile a\u00e7madan m\u00fczayedecilerle anla\u015f\u0131yor, zorla bu spek\u00fclasyonun aya\u011f\u0131 olmak \u00fczere bu oyuna dahil ediliyor. Olu\u015fan t\u00fcm bu olaylar sonucunda da ger\u00e7ek koleksiyonerli\u011fin kar\u015f\u0131s\u0131nda, m\u00fczayede koleksiyonerli\u011fi ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f oldu.
\nBir sanat\u00e7\u0131n\u0131n \u00f6mr\u00fcn\u00fc verdi\u011fi resim o ortamda 20 saniyede sat\u0131lamad\u0131ysa bu kesinlikle onu ve ressam\u0131n\u0131 de\u011fersiz yapmaz. Ger\u00e7ekle ilgisi olmayan bu fiyatlar\u0131 ortaya atmadan \u00f6nce, m\u00fczayedeciler o eserin sanat\u00e7\u0131s\u0131 ve galericisine dan\u0131\u015fmaya mecburlar. Fiyatlar\u0131n bu derece kullan\u0131lmas\u0131yla ve tak\u0131n\u0131lan bu negatif tav\u0131rla birlikte bir de maalesef son zamanlarda kimi \u00fcnl\u00fc koleksiyonerler hakk\u0131nda maalesef “Art\u0131k T\u00fcrk resminden vazge\u00e7mi\u015fler, yaln\u0131z yabanc\u0131 sanat al\u0131yorlarm\u0131\u015f” gibi laflar yay\u0131ld\u0131. Ne yaz\u0131k ki bunlar do\u011fru iddialar! Bu sefer de toplumda “Demek inand\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015fu \u015fu ressam\u0131n de\u011feri d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, bunlar\u0131 en iyisi satal\u0131m\u201d alg\u0131s\u0131 olu\u015fup dedikoduyla yay\u0131l\u0131yor! Asl\u0131nda bu koleksiyonerlerin tavr\u0131 bindikleri dal\u0131 kesmek! Bir alman koleksiyoner ben alman resminden vazge\u00e7tim der mi? Demek ki baz\u0131 koleksiyonerlerin tav\u0131rlar\u0131 cahilce ve tehlikeli \u00fclke sanat\u0131 i\u00e7in!
\nBat\u0131daki gibi sanat vak\u0131flar\u0131, k\u00f6kl\u00fc \u00a0m\u00fczeler, b\u00fcy\u00fck koleksiyoner aileler gibi str\u00fckt\u00fcrler yok. Dolay\u0131s\u0131yla \u00e7a\u011fda\u015f sanata g\u00fcven yok. Bu g\u00fcvensizlik koleksiyonerler aras\u0131nda konu\u015fulduk\u00e7a da k\u00f6t\u00fc sonu\u00e7lar olu\u015fuyor. Ger\u00e7ek bilin\u00e7li koleksiyonerler olu\u015fam\u0131yor.
\nFransa\u2019da bu i\u015fi resmi olarak yapanlar “commisaire priseur”lerdir. Sanat tarihi ve sanat hukuku okuyarak iki ayr\u0131 \u00dcniversite bitirirler. 3 kere devlet s\u0131nav\u0131n\u0131 ge\u00e7emezlerse bir daha o i\u015fi yapamazlar. Ancak T\u00fcrkiye\u2019de b\u00f6yle bir \u015fey yok. Bir bankac\u0131 birden “bu i\u015fi yap\u0131yorum” diye ortaya \u00e7\u0131k\u0131p \u201cT\u00fclin Han\u0131m senin fiyat\u0131n 10 de\u011fil 2’dir\u201d demek k\u00fcstahl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterebiliyor. M\u00fczayedeciler “Ben s\u00fcr\u00fcmden kazanmak istiyorum, al\u0131c\u0131lar\u0131 cezbetmek istiyorum. Bir de ayr\u0131ca \u015fu eser 1 milyon TL\u2019ye sat\u0131ld\u0131 man\u015fetleriyle spek\u00fclasyonlar u\u00e7urmak istiyorum” mant\u0131\u011f\u0131yla davran\u0131yorlar. M\u00fcze ve otorite eksikli\u011finden, kendi \u00f6zg\u00fcveni \u00fczerine koleksiyonunu in\u015fa etmeyen koleksiyonerler, T\u00fcrk sanat\u0131n\u0131 hi\u00e7bir yere do\u011fru kendileri ta\u015f\u0131yamaz hale geliyor. Biz “M\u00fczayede olmas\u0131n demiyoruz. 10 TL\u2019lik resmi 6 TL\u2019den ba\u015flatabilir ancak 2 TL\u2019den ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131nda \u00e7ocuk \u00f6l\u00fc do\u011fuyor. \u00a0\u00d6zg\u00fcveni olmayan koleksiyoner de \u201cBiz bunu de\u011ferli biliyorduk, me\u011fer de\u011filmi\u015f\u201d deyip hi\u00e7 alm\u0131yor. B\u00f6ylece piyasada huzursuzluk, rahats\u0131zl\u0131k ve kriz ortam\u0131 olu\u015fuyor. M\u00fczayedeciler kafalar\u0131ndan i\u015fporta veya eskiciusul\u00fc fiyat sallayamazlar. Eser sahibine dan\u0131\u015fmaya mecburlar!
\n\u00d6zetle biz burada birbirimizi anlay\u0131p, sorunun \u00e7\u00f6z\u00fclmesini istiyoruz. Daha \u00f6nce UPSD olarak 2005 ve 2008\u2019de bu konuyu g\u00fcndeme getirdik. Gittik, konu\u015ftuk, “sanat\u00e7\u0131y\u0131, piyasay\u0131 krize sokmay\u0131n” diye uzun uzun anlatt\u0131k. Bu belki 6 ay uygulanabildi. Ancak 1 y\u0131l sonra yine ayn\u0131 oldu. Biz bu sefer vur ka\u00e7 yapmayaca\u011f\u0131z. Olay\u0131n pe\u015fini b\u0131rakm\u0131yoruz\u201d
\nBaykam\u2019dan sonra s\u00f6z\u00fc alan Sanat Galericiler Derne\u011fi Ba\u015fkan\u0131 Do\u011fan Paksoy ise isteklerinin sadece sanat\u00e7\u0131 ve galericilere sayg\u0131 duyulmas\u0131 oldu\u011funu vurgulayarak \u201cBurada sadece m\u00fczayedeleri yarg\u0131lamamal\u0131y\u0131z. Baz\u0131 sanat\u00e7\u0131 ve galericileri de yarg\u0131lamal\u0131y\u0131z onlarla yapt\u0131klar\u0131 i\u015fbirli\u011finden dolay\u0131\u201d vurgusunda bulundu. Paksoy, kavgan\u0131n de\u011fil \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn yarar\u0131n\u0131 vurgulad\u0131 ve baz\u0131 m\u00fczayedelerin sanat\u00e7\u0131lara sipari\u015fle resim yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bilgisini ekledi. Her isteyenin m\u00fczayede evi, galeri a\u00e7mamas\u0131 gerekti\u011fini, bunun derneklerden izin al\u0131narak yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi \u00f6enrisinde bulundu.
\nSonras\u0131nda s\u00f6z alan Ma\u00e7ka Mezat\u2019\u0131n sahibi m\u00fczayedeci Ahmet Utku yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmada m\u00fczayedelerle ilgili iki sorun oldu\u011fundan bahsetti: \u201cBirincisi, katalogta yer alan fiyatlar. \u0130kincisi ise bir sanat\u00e7\u0131n\u0131n 20 adet eserinin tek bir m\u00fczayede de sunulmas\u0131.
\nBurada herkesin bu olumsuzluklardan dolay\u0131 kusuru ve \u00f6zr\u00fc var. M\u00fczayedeler bir neticedir. Benim de \u00e7ok ay\u0131plad\u0131\u011f\u0131m, kendimi k\u0131nad\u0131\u011f\u0131m oldu. Ama as\u0131l mesele o m\u00fczayedeye eseri veren ki\u015fide yani sanat\u00e7\u0131 veya galericide. \u0130stedi\u011fimiz kadar m\u00fczayedelere k\u0131zabiliriz ancak su\u00e7layamay\u0131z, onlar da g\u00f6revini yap\u0131yorlar. Etik olarak \u015f\u00f6yle yap\u0131labilir: katalogta fiyat, de\u011fer konmamal\u0131 denebilir. Veya esas dan\u0131\u015f\u0131lan bedel yaz\u0131labilir. sonra ka\u00e7tan sat\u0131l\u0131rsa sat\u0131l\u0131r. Yaln\u0131z bu s\u00f6ylediklerim benim d\u00fc\u015f\u00fcncem. Mesela Adnan Hoca\u2019n\u0131n 100 bin TL\u2019lik resmi 10 TL\u2019ye sat\u0131l\u0131rsa \u00e7ok rahats\u0131z olurum. Bu duruma \u00e7\u00f6z\u00fcm olarak \u015funu sunabilirim: ya hi\u00e7 fiyat koymadan \u00e7\u0131kar\u0131n ya da galeriden veya kendisinden fiyat\u0131 \u00f6\u011frenin anla\u015farak sat\u0131n\u201d
\nKonuklar aras\u0131nda bulunan galerici \u00c7a\u011fla Cabao\u011flu\u2019nun \u201cdan\u0131\u015fma kurulunuz var m\u0131 i\u015fleri se\u00e7erken be fiyatland\u0131r\u0131rken dan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z sizin d\u0131\u015f\u0131n\u0131zda biri var m\u0131?\u201d sorusu \u00fczerine m\u00fczayedeciAhmet Utku: \u201cKimsenin de yok, bizim de yok. Dedi\u011fim gibi, galerinin istedi\u011fi fiyat\u0131 koyup daha y\u00fckse\u011fe satabilirsiniz. \u00c7ok fazla eser konulmas\u0131na kar\u015f\u0131y\u0131m. Burada biraz nezaket gerekli. Bu resmi veren ki\u015fiyle de konu\u015fup, her sanat\u00e7\u0131dan maksimum 4 tane eser konulmas\u0131 gibi bir \u00e7are de bulunabilir. Bu temin edilebilir e\u011fer galeriler iyi m\u00fcnasebette olursa. Galericilik de baz\u0131 mesuliyetleri gerektirir. \u00d6zele\u015ftiri yap\u0131n. Herkes akl\u0131na gelen fiyat\u0131 koymamal\u0131. Sanat\u00e7\u0131 da kendisini ona g\u00f6re y\u00f6nlendirip, \u00fcretmeli. Bu noktada al\u0131c\u0131 da \u00f6nemli. \u00dcretim \u00e7ok ancak kar\u015f\u0131da al\u0131c\u0131 yok. \u00c7ok dip bir piyasa var. \u00dc\u00e7 t\u00fcr al\u0131c\u0131 var. 1. Ger\u00e7ek koleksiyonerler: az say\u0131dalar ama kendini geli\u015ftiren koleksiyonerler. 2. Modaya uyan koleksiyonerler. 3. \u0130n\u015faat\u00e7\u0131, tekstilci, banker yat\u0131r\u0131mc\u0131lar var. Bu yat\u0131r\u0131mc\u0131lar sanat\u00e7\u0131 at\u00f6lyesine de gidip toptan al\u0131m yapan yat\u0131r\u0131mc\u0131lar. Yani ticaretini yapan al\u0131c\u0131lar. M\u00fczayedeciler de ya\u015fam sava\u015f\u0131 veriyor. Bu eseri as\u0131l oraya g\u00f6t\u00fcr\u00fcp verenlerde kabahat. Bir kaos olu\u015fmadan halledilmeli. Sizin derne\u011finiz var bizim \u00f6yle bir \u015feyimiz yok.
\nM\u00fczayedelerde bir sanat\u00e7\u0131n\u0131n 20 tane eseri olamaz. Siz hi\u00e7 bir m\u00fczayedede 10 tane Picasso g\u00f6rd\u00fcn\u00fcz m\u00fc? Ben g\u00f6rmedim, bu olmamal\u0131.\u201d Demesi \u00fczerine Baykam zaten b\u00f6yle bu uygulamalar\u0131n galericili\u011fin alan\u0131 oldu\u011funu vurgulad\u0131 ve s\u00f6zlerine \u015fu \u015fekilde devam etti: \u201dKoleksiyonerler ilgin\u00e7 insanlar. Her koleksiyonerin psikolojisi \u015fu: \u201cben en zekiyim, en uyan\u0131\u011f\u0131m, bana en iyi fiyat\u0131 vereceksin ve merak etme bu durum aram\u0131zda kalacak.\u201d Sonra galeriden \u00e7\u0131k\u0131nca hemen kendi aralar\u0131nda \u201csen 8\u2019e ald\u0131n ya ben 6\u2019ya ald\u0131m\u201d diyorlar. Dedikodu \u00e7er\u00e7evesine giriyor. Ard\u0131ndan da m\u00fczayede furyas\u0131nda en ucuza alan\u0131n dedikodusu bask\u0131n \u00e7\u0131k\u0131yor!”
\nSanat hukuk\u00e7usu P\u0131nar S\u00f6nmez ise Baykam\u2019\u0131n bu yorumuna varolan kanunlar \u00e7er\u00e7evesinde yakla\u015farak: \u201cBu konuda bizim bir kanunumuz var Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu. Ancak jargon bilinmedi\u011finden yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131lmalar \u00fczerine kurulu. Ne zaman dili do\u011fru kullan\u0131rsak do\u011fru bir ad\u0131m atm\u0131\u015f oluruz. B\u00fct\u00fcn bu ili\u015fkilerin “hakkaniyete” uygun olmas\u0131 gerekiyor. Yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z her eti\u011fe ayk\u0131r\u0131 davran\u0131\u015f medeniyete ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Ticaretin kural\u0131 da \u00f6ncelik makul olmakt\u0131r.
\n\u00d6te yandan maddi ve manevi haklar da var. Manevi haklar \u00fczerinden gitti\u011fimizde sayg\u0131, nezaket ve zarafet gereklidir. Asl\u0131nda bu alan anla\u015fmaya, uzla\u015fmaya en meyilli aland\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc, kar\u015f\u0131 taraf\u0131n bilgiye ihtiyac\u0131 var. Her zaman bilgi g\u00fc\u00e7t\u00fcr, g\u00fc\u00e7 bilgidir.
\nFikir ve Sanat Eserleri Kanunu\u2019nda madde 17\u2019de “eser sahibi, esere ula\u015fabilir” diyor. Bu sizin hakk\u0131n\u0131z. G\u00f6rmek istiyorsan\u0131z ya da foto\u011fraf\u0131n\u0131 \u00e7ekmek istiyorsan\u0131z bu sizin hakk\u0131n\u0131z.
\nHukuk sizin taleplerinizle her g\u00fcn de\u011fi\u015fir. Bug\u00fcn yanl\u0131\u015f oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz bir konunun mevzuatla de\u011fil sizin s\u00f6zle\u015fmenizle de\u011fi\u015ftirilip, d\u00fczeltilebilir. \u00d6ncelikle kendinizi korumal\u0131s\u0131n\u0131z. Her biriniz bir \u015firket gibi kendi kendinizi y\u00f6netmelisiniz. \u00d6zel mevzuat uygulamayla, tutumla olur. M\u00fczayedeler i\u00e7in de bu durum s\u00f6zle\u015fmeyle olur. G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn, s\u00f6zle\u015fme yap\u0131n, anla\u015fmaya var\u0131n. Sanat sekt\u00f6r\u00fc niyete dayal\u0131, ucu a\u00e7\u0131k bir sekt\u00f6r. E\u011fer bir dava a\u00e7\u0131l\u0131rsa ayn\u0131 \u015feyi dile getirin \u2018team\u00fcl\u2019.\u201d
\nKonuklar aras\u0131nda bulunan sanat\u00e7\u0131 Zahit B\u00fcy\u00fcki\u015fleyen\u2019in \u201cM\u00fczayedelerde katalog yap\u0131l\u0131yor. Katalogta haberim olmadan benim resmimin fotosunu koyuyorlar. Bu da su\u00e7 de\u011fil mi?\u201d sorusu \u00fczerine S\u00f6nmez, eser sat\u0131\u015f\u0131nda mali haklar\u0131n devredildi\u011fini ama manevi haklar\u0131n sanat\u00e7\u0131ya ait oldu\u011funu belirtti ve izin al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fini belirtti.
\nUPSD avukat\u0131 Hatice Do\u011fan ise S\u00f6nmez bu cevab\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k: \u201cEserin katalo\u011fa bas\u0131lmas\u0131 konusuna Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu\u2019nda izin verilmi\u015f. Ayr\u0131 bir izine gerek yok. \u201cSanat\u00e7\u0131n\u0131n umuma arz etme hakk\u0131\u201d bilgisini ekledi.
\nKonu\u015fmac\u0131lar aras\u0131nda bulunan sanat\u00e7\u0131 Balkan Naci \u0130slimyeli, olduk\u00e7a sert bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f yaparak: \u201cKonu\u015fmalardan anlad\u0131\u011f\u0131m kadar\u0131yla genel bir kabul var. M\u00fczayedelerin ba\u015f akt\u00f6r olmas\u0131 kabul edilmi\u015f. Ben bunu kabul etmiyorum. M\u00fczayede ender, se\u00e7kin sanat\u00e7\u0131lar\u0131n, \u00fcr\u00fcnlerin seyrek aral\u0131klarla s\u0131rf o yap\u0131t\u0131n \u015fan\u0131na uygun olabilmesi i\u00e7in yap\u0131lan \u015feylerdir. Bizdeki gibi y\u0131lda 30 m\u00fczayede g\u00f6rd\u00fcn\u00fcz m\u00fc? Ya da bir m\u00fczayede de bir sanat\u00e7\u0131n\u0131n eserinin de\u011feri 100 ken di\u011ferinde 30’a d\u00fc\u015fen bir m\u00fczayede ciddi olabilir mi?
\nSanat\u00e7\u0131 bug\u00fcn bir esir pazar\u0131nda sergilenen k\u00f6leler konumunda. Sanat eseri borsa ka\u011f\u0131d\u0131, m\u00fczayedeler bit pazar\u0131 konumunda ve \u2018a\u00e7\u0131k eksiltme\u2019 kurumlar\u0131 gibi! Sanat\u00e7\u0131n\u0131n de\u011ferini olu\u015fturan veriler, m\u00fczayedeler, sat\u0131\u015f rakamlar\u0131 de\u011fil, sanat\u00e7\u0131n\u0131n 40 y\u0131l i\u00e7inde yava\u015f yava\u015f olu\u015fan kendi retrospektif portfolyosudur. 40 y\u0131la kar\u015f\u0131l\u0131k 2 dakika koyamazs\u0131n\u0131z. D\u00fcnyan\u0131n hi\u00e7bir yerinde bu kadar susan sanat\u00e7\u0131 g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir. Bizim bunu sonuna kadar g\u00f6t\u00fcrmemiz laz\u0131m.\u201d s\u00f6zlerini sarf etti ve sisteme dair ele\u015ftirileriyle konu\u015fmas\u0131na devam etti: \u201cHem ticari de\u011ferlerden, hem ahlaktan d\u0131\u015fa savuran sistem i\u00e7indeyiz. Buna topluca dur demeden, hukuki y\u00f6nlerini konu\u015fmam\u0131z laz\u0131m. \u00c7\u00fcnk\u00fc biz bu duruma haz\u0131rl\u0131ks\u0131z yakaland\u0131k, galeriler tam oturmam\u0131\u015fken, sanat\u00e7\u0131lar kendini bulamam\u0131\u015fken birdenbire haz\u0131rl\u0131ks\u0131z yakaland\u0131k ve istismar edilip s\u00f6m\u00fcr\u00fcl\u00fcyoruz.
\nBen gen\u00e7lere \u00fcz\u00fcl\u00fcyorum. Sonra onlar bir kenara at\u0131lan sanat\u00e7\u0131lar olacaklar.
\nD\u00fcnyan\u0131n hi\u00e7bir yerinde g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir skandal ya\u015f\u0131yoruz. \u0130\u015flerin s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde yok edildi\u011fi bir ortam oldu. Sanat\u00e7\u0131y\u0131, k\u00fcrat\u00f6r\u00fc, galericiyi tekrar kendi sahalar\u0131na d\u00f6nmeye ve orada \u00e7al\u0131\u015fmaya davet ediyorum.\u201d
\nKonu\u015fmac\u0131 Nur G\u00fclener de galerici olarak ma\u011fdur olduklar\u0131n\u0131 belirterek: \u201cBundan \u00f6nceki 20 y\u0131l i\u00e7erisinde m\u00fczayedeleri arar fikir al\u0131\u015fveri\u015fi yapard\u0131k. Bu sanat\u00e7\u0131n\u0131n piyasa varl\u0131\u011f\u0131n\u0131, sanat\u00e7\u0131n\u0131n de\u011ferini, m\u00fczayede de ne \u015fekilde kullan\u0131labilir diye sorarlard\u0131. Fakat son 10 y\u0131lda bu tarifi m\u00fcmk\u00fcn olmayan duruma d\u00f6nd\u00fc. \u0130ki y\u00f6nl\u00fc kayba u\u011fruyoruz. Sanat\u00e7\u0131y\u0131 temsil ediyoruz. Kendi bilgilerimizi, tecr\u00fcbelerimizi koyarak galeriye as\u0131yoruz. Ancak bir m\u00fczayedede ayn\u0131 sanat\u00e7\u0131n\u0131n bir eseri daha az fiyata \u00e7\u0131k\u0131yor ve zarara u\u011fruyoruz. Birincisi zarara u\u011fruyorum di\u011fer a\u00e7\u0131dan da o sanat\u00e7\u0131y\u0131 daha \u00f6nce satt\u0131\u011f\u0131m koleksiyonere kar\u015f\u0131 mahcup oluyorum. Koleksiyoner hi\u00e7bir zaman bu resmin de\u011feri 10 bin lira ama ben bunu 15 bine almak istiyorum demez. Aksine 5 bin liraya almaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Koleksiyoneri k\u0131namayal\u0131m Baykam\u2019\u0131n dedi\u011fi gibi ger\u00e7ek koleksiyoner var, sanat\u0131 paraya \u00e7eviren var. Herkes hep ucuza almaya bakar. Ancak m\u00fczayedede o fiyat\u0131 g\u00f6r\u00fcnce hemen size arar. \u0130lk tokat\u0131 galerici yer.\u201d
\nEle\u015ftirmen Ali \u015eim\u015fek eskiden m\u00fczayede denince akl\u0131m\u0131za gelenin ya antika ya da Retro oldu\u011funu hat\u0131rlat\u0131rken g\u00fcncel sanat\u0131n ve olu\u015fan yeni koleksiyonerlerin \u00fczerine bir konu\u015fma yapt\u0131: \u201c\u015eimdi g\u00fcncel sanat\u0131n egemenli\u011fiyle contemporary art hakimiyet kurmaya ba\u015flad\u0131. Yeni koleksiyonerlere y\u00fcklenmi\u015f galeri yap\u0131lar\u0131 kriz ya\u015famaya ba\u015flad\u0131. T\u00fcm d\u00fcnyada galeriler kitsch stratejilere sahip. M\u00fczayedelerde tual var. video yok! Ben mesela d\u00fc\u015f\u00fcrmeyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum! K\u00fcresel sermaye gruplar\u0131n\u0131n bu Alana girmesi galeri yap\u0131lar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirdi. Sanat\u00e7\u0131 ayakta kalmak i\u00e7in el alt\u0131ndan yap\u0131t satmaya ba\u015flad\u0131. Asl\u0131nda en b\u00fcy\u00fck \u015feytan g\u00fcncel sanat m\u00fczayedesi.G\u00fcncel sanat\u0131n en b\u00fcy\u00fck zararlar\u0131ndan biri, \u00e7ok kazanan hepsini al\u0131r mant\u0131\u011f\u0131 olmas\u0131. Asl\u0131nda g\u00fcncel sanat, az insan\u0131 al\u0131p paraya \u00e7evirir.
\nM\u00fczayedeler bir t\u00fcr nefes alma alan\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc yer yok. Gen\u00e7 sanat\u00e7\u0131lar i\u00e7in m\u00fczayedeler kendilerini g\u00f6sterebilecekleri bir alan. G\u00fcncel sanat\u0131n ressam \u00f6ld\u00fcrme \u00f6zelli\u011fi var. Mamut Art\u2019ta sanat\u00e7\u0131 asl\u0131nda ressam ancak g\u00fcncel sanat etkisiyle resim yapm\u0131yor!
\nYeni bir koleksiyoner tipi t\u00fcredi. Burjuva+bohem-BOBO-70Ku\u015fa\u011f\u0131. Hizmetler sekt\u00f6r\u00fcnde \u00e7al\u0131\u015fanlar, bankac\u0131, beyaz yakal\u0131lar. Daha esnek, daha vah\u015fi reflekslere sahip. Tamamen k\u00fclt\u00fcrel sermaye \u00fczerinden hava atmaya bakan tipler. Satt\u0131\u011f\u0131 anda hava atan koleksiyonerler var. yeni koleksiyoner yap\u0131s\u0131 80\u2019li y\u0131llardaki kalender koleksiyoner yap\u0131s\u0131ndan farkl\u0131. Borsa sekt\u00f6r\u00fc gibi esnek be dedikodu \u00fczerine davran\u0131yor. \u00a057 ku\u015fa\u011f\u0131ndaki bir avukat borsac\u0131 gibi davran\u0131yor. Alayc\u0131, esnek ve daha cesur.
\n\u0130zleyicilerden ele\u015ftirmen Yal\u00e7\u0131n Sadak m\u00fczayedelerin vah\u015fi kapitalizm ortam\u0131nda piyasaya girerek galericilerin alan\u0131n\u0131n nas\u0131l \u00e7ald\u0131\u011f\u0131ndan bahsetti. UPSD, sanat\u00e7\u0131lar ve galericilerin \u00f6rg\u00fctlenerek \u00f6ncelikle eser sat\u0131\u015f\u0131nda s\u00f6zle\u015fme yap\u0131lamas\u0131n\u0131n \u00f6nemini vurgulad\u0131. Bunun \u00fczerine Avukat Hatice Do\u011fan, Sadak\u2019\u0131 destekleyerek s\u00f6zle\u015fme yapman\u0131n zorunlulu\u011funu belirtti ve Fikir ve Sanat Eserleri kanununa g\u00f6re sat\u0131lan eserin hukukta ticari bir meta olarak tan\u0131mlanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, asl\u0131nda maddiyat\u0131n de\u011fil, y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin varoldu\u011funu vurgulad\u0131. Avukat \u015e\u00fckran Tezel ise ortamdaki ba\u015f\u0131bo\u015fluktan bahsederken, \u015fu anda bu g\u00fc\u00e7birli\u011finin hukuki m\u00fccadelenin de \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7aca\u011f\u0131n\u0131 belirtti ve s\u00f6zle\u015fme yapman\u0131n belirleyici belge ve delil niteli\u011finde olaca\u011f\u0131n\u0131 vurgulad\u0131. \u0130zleyicilerden Onay Akba\u015f, Fransa\u2019da herhangi bir eser m\u00fczayedede sat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman direkt olarak %2 pay ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu takibi kendisinin de\u011fil, Frans\u0131z sanat\u00e7\u0131lar derne\u011finin \u00fcstlendi\u011fini belirtti.
\nBaykam paneli kapat\u0131rken sanat\u0131 seven bir h\u00fck\u00fcmetimiz olmad\u0131\u011f\u0131 konusunu vurgulad\u0131 ve bunun sadece AKP\u2019ye de\u011fil, \u00f6nceki h\u00fck\u00fcmetlere de dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti. Ama AKP\u2019nin tavr\u0131n\u0131n farkl\u0131 olarak ilgisiz olman\u0131n \u00f6tesinde a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131 ve d\u00fc\u015fmanca olmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan di\u011ferlerinden ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 da ekledi. Bu nedenle Bakanl\u0131k\u2019tan bir \u00e7\u00f6z\u00fcm beklemeden, \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolunun kendi i\u00e7imizden gelmesi gerekti\u011fi sonucunu vurgulad\u0131. Kurulacak dialog sayesinde \u00e7\u00f6z\u00fcme do\u011fru ilerleyebilece\u011fimizi, panele kat\u0131lan Ahmet Utku’dan bir arabuluculuk beklediklerini ama her ne olursa olsun bu sefer asla geriye \u00e7ekilmeyeceklerini, bir \u00e7ok \u00fcyelerinin ma\u011fdur oldu\u011funu ve bu sorunun art\u0131k “ya \u00e7\u00f6z\u00fclmeye, ya da \u00e7\u00f6z\u00fclmeye” mahkum oldu\u011funu belirtti.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
P\u0130RAM\u0130D SANAT’TA PANEL: \u201cM\u00fczayede Krizi\u201d \u00a0Cumartesi, 03.05.2014 UPSD BA\u015eKANI BEDR\u0130 BAYKAM: “BU SORUN \u00c7\u00d6Z\u00dcLECEK YA DA \u00c7\u00d6Z\u00dcLECEK” Kat\u0131l\u0131mc\u0131lardan Balkan Naci \u0130slimyeli: “Bu ‘a\u00e7\u0131k eksiltme’ kurumlar\u0131n\u0131n ‘ba\u015fakt\u00f6r” konumunda olmalar\u0131n\u0131 kabul etmiyoruz” UPSD ve SGD\u2019nin 10 Nisan 2014 tarihinde yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 ortak bildiri \u00fczerine d\u00fczenlenen \u201cM\u00fczayedeler Krizi\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 … Devam\u0131P\u0130RAM\u0130D SANAT’TA PANEL: \u201cM\u00fczayede Krizi\u201d Cumartesi, 03.05.2014<\/span><\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-584","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-genel"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.upsd.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/584","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.upsd.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.upsd.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.upsd.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.upsd.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=584"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.upsd.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/584\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":585,"href":"https:\/\/www.upsd.org.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/584\/revisions\/585"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.upsd.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=584"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.upsd.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=584"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.upsd.org.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=584"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}